Music

Canciones de Navidad en Yiddish

1024 683 admin

דער אַמעריקאַנער ניטל איז סײַ אַ רעליגיעזער חג בײַ די קריסטן, סײַ סתּם אַ מין געזעלשאַפֿטלעכע פֿײַערונג, ווען עס קומען זיך צונויף קרובֿים און פֿרײַנד פֿון אַלע עקן לאַנד, וואָס זעען זיך געוויינטלעך ניט במשך פֿונעם יאָר.

ס׳רובֿ פֿון די באַקאַנטע סימבאָלן פֿון ניטל אין אַמעריקע אַזוי ווי די יאָלקע (ניטל־בוים), „סאַנטאַ־קלאַוס‟ מיט זײַן שליטן און געטרײַע רעניפֿערן (reindeer) און די קליינע ליכטלעך און קראַנצן בלעטער, וואָס מע שטעלט אויף די הײַזער, האָבן באמת גאָרניט וואָס צו טאָן מיטן אָפּמערקן דעם געבורט פֿון יעזוס, נאָר שטאַמען פֿון פּאַגאַנישע טראַדיציעס און פֿאָלקלאָר. ס׳איז ניט קיין חידוש דערפֿאַר, וואָס ס׳רובֿ פֿון די באַקאַנטע לידער, וואָס ווערן באַטראַכט אין אַמעריקע ווי „ניטל־לידער‟ האָבן כּמעט אין גאַנצן ניט קיין שײַכות צו דער חג גופֿא, נאָר פּריידיקן די מעלות פֿון משפּחה־פֿײַערונגען און דעם ווינטער־סעזאָן. אַ סך פֿון די דאָזיקע לידער האָבן דווקא אָנגעשריבן ייִדן.

דאָס פּאָפּולערע כּמו־ניטל ליד „ווינטער־וווּנדערלאַנד‟ האָט, למשל, אָנגעשריבן פֿעליקס בערנאַרד, (פֿון דער הײם: בערנהאַרט). White Christmas (ווײַסער ניטל), דאָס סאַמע בעסט־פֿאַרקויפֿסטע ליד אין דער אַמעריקאַנער געשיכטע, האָט מחבר געווען אירווינג בערלין, (פֿון דער היים: ישׂראל־איזידאָר ביילין). אַ טוץ אַנדערע באַקאַנטער ניטל־לידער האָבן אויך אַזאַ „ייִדישן‟ ייִחוס.

צווישן דעם פֿאַרגעסענעם „ייִדישן‟ ייִחוס פֿון אַ סך ניטל־לידער און דעם שטענדיקן אַמעריקאַנער־ייִדישן באַגער צו פֿאַרוואַנדלען די גוייִשע טראַדיציעס אין ייִדישע מנהיגים, איז עס אפֿשר קיין חידוש ניט, וואָס מע האָט געוויסע באַקאַנטע ניטל־לידער איבערגעזעצט אויף ייִדיש.

„רודאָלף דער רויט־נאָזיקער רעניפֿער‟ איז באַקאַנט אַלע אַמעריקאַנער קינדער צוליב דעם, וואָס ער האָט געהאָלפֿן „סאַנטאַ‟ מיט זײַן רויטער נאָז, נאָך דעם וואָס דער „סאַנקט־ניקאָלאַס‟ האָט זיך פֿאַרבלאָנדזשעט צוליבן נעפּל. די קלעזמער־קאַפּעליע „קוגל־פּלעקס‟ האָט רעקאָרדירט אַ קלעזמער־נוסח פֿונעם ליד אויף ייִדיש. כאָטש דער ייִדיש הינקט אונטער אין געוויסע ערטער, איז עס גאַנץ כּדאַי צו זען, בפֿרט ווײַל מע האָט דאָס ליד אַרײַנגעפֿלאָכטן אין אַן אַלטן אַנימירטן פֿילם.

די ייִדישע זינגערין טערעזע טובֿה שטעלט פֿאָר אַ ריי ייִדישע ניטל־לידער אין איר ווינטערדיקע קאָנצערטן. איר נוסח פֿון „לאָז עס שנייען‟ איז כּדאַי צו הערן. דאָס ליד האָבן אויך, דרך־אַגבֿ, אָנגעשריבן צוויי ייִדן: דזשול סטײַן (פֿון דער היים: יוליִוס שטײַן) און סאַמי קאַהן (פֿון דער הײַם: שמואל כּהן).

די „פֿאָלקסבינע‟ שטעלט פֿאָר חנוכּה־קאָנצערטן יעדעס יאָר, וואָס נעמען אַרײַן אַ פּאָר ניטל־לידער אויף ייִדיש. אָט קענט איר הערן ווי דזשאָען באָרץ און רחל יוכט שטעלן פֿאָר צוויי „ייִדישע‟ ניטל־לידער, וואָס הייבן אָן 26:45. די לידער זענען „ווינטער־וווּנדערלאַנד‟ און „פֿעטער־שנײער קומט באַלד אין שטאָט‟ (Santa Claus is Coming to Town).

Read more: http://blogs.yiddish.forward.com/oyneg-shabes/193461?utm_source=Sailthru&utm_medium=email&utm_campaign=New%20Campaign&utm_term=Yiddish%20Newsletter#ixzz3vMLEgcgq

Look No Further: Your Ultimate Jewish Christmas Spotify Playlist Is Here!

615 409 admin

Maybe you find yourself quietly humming along to Christmas songs, not wanting to attract attention to yourself out of a sense of embarrassment or guilt.

Maybe you find yourself at this time of year overwhelmed or oppressed by the onslaught of overplayed Christmas ditties pretending to be “holiday songs.”

Maybe you secretly love Christmas songs but can’t confess your addiction out of a sense of having betrayed your forefathers or your co-religionists.

Well, I’m here to bring you the good news: Christmas songs, in large part, are actually Jewish. “Run Rudolph Run,” “Silver Bells,” “Holly Jolly Christmas,” “I’ll Be Home for Christmas,” and, of course, the (Jewish) mother of them all, “White Christmas” – all written by Jews.

And the list goes on, and on, and on.

It’s no secret that the number-one Christmas song of all time, “White Christmas,” came from the Jewish pen of Irving Berlin (along with “Easter Parade”). Nor is it breaking news that “The Christmas Song (Chestnuts Roasting on an Open Fire)” was written by Jewish singer Mel Torme and Robert Wells (born Robert Levinson).

But it goes much deeper than that. Some estimates put the ratio of Christmas songs to Jewish composers at 50 percent. An examination of the top 10 or top 20 most popular Christmas songs puts it even higher, close to three-quarters.

“Winter Wonderland”? Written by Jewish composer Felix Bernard with lyrics by Richard B. Smith. “Silver Bells”? Penned by Jay Livingston (born Jacob Harold Levison) and Ray Evans (son of Philip and Frances Lipsitz Evans). “Let It Snow! Let It Snow! Let It Snow!”? The fruit of legendary Jewish songwriting duo Sammy Cahn and Jule Styne.

A Jewish songwriter named Johnny Marks was a veritable one-man assembly-line of popular Christmas tunes. Marks was responsible for “Rudolph, the Red-Nosed Reindeer,” “Rockin’ Around the Christmas Tree,” “A Holly Jolly Christmas,” and “Run Rudolph Run,” made famous by Chuck Berry. Marks’s output also included “Jingle, Jingle, Jingle,” “The Most Wonderful Day of the Year,” “We Are Santa’s Elves,” “The Santa Claus Parade,” “The Night Before Christmas Song,” and at least a dozen others.

Curiously, Marks’s Jewish brother-in-law, Robert Lewis May, created the character of Rudolph the Red-Nosed Reindeer in a 1939 promotional coloring book published by Montgomery Ward, the department store. That’s how Marks came to write the song about the reindeer, which cowboy singer Gene Autry took to number one on the pop charts in 1949. The record eventually sold a total of 25 million, remaining the second best-selling single of all time until the 1980s. Nice going, Johnny Marks.

“Sleigh Ride” features lyrics by Mitchell Parish, who was born Michael Hyman Pashelinsky in Lithuania. “I’ll Be Home for Christmas” was written by Buck Ram (born Samuel Ram) – who also wrote “Only You” and “The Great Pretender” – and Walter Kent (born Walter Maurice Kaufman). “(There’s No Place Like) Home for the Holidays,” made famous by Perry Como and the Carpenters, was co-written by Al Stillman (born Albert Silverman), who also co-wrote “Chances Are,” the Johnny Mathis signature tune. “Santa Baby” was a seasonal hit in 1953, written by Joan Javits (the niece of Senator Jacob K. Javits) and Philip Springer, and originally recorded by Eartha Kitt.

“Christmas (Baby Please Come Home),” a hit for Darlene Love, was written by Brill Building songwriting partners Ellie Greenwich (born Eleanor Louise Greenwich) and Jeff Barry (born Joel Adelberg), both of Brooklyn.

“We Need a Little Christmas,” written by Jerry Herman (born Gerald Sheldon Herman), was first performed by Angela Lansbury in the 1966 Broadway musical “Mame.” Showbiz was bred into Herman; his parents performed at summer resorts in the Catskills.

When part-time Shabbos goy Elvis Presley was in need of a good Christmas tune, he knew just where to turn. “Santa Claus Is Back in Town” was written by Jewish songwriting duo Jerry Leiber and Mike Stoller. “Santa Bring My Baby Back (To Me),” also a hit for Presley, was co-written by Brooklyn-born Jewish songwriter Aaron Schroeder (who wrote seventeen songs for Presley, including five that reached number one) with African-American songwriter Claude Demetrius.

One of the most popular annual TV reruns is the 1965 special “A Charlie Brown Christmas,” produced by Lee Mendelson. Mendelson hired jazz pianist and composer Vince Guaraldi to score the cartoons, and wound up co-writing “Christmas Time Is Here” with Guaraldi, a tune covered by everyone from Anita Baker to Tony Bennett to Sarah McLachlan to Mel Torme to Jewish bluegrass banjoist Bela Fleck.

“Santa Claus Is Coming to Town” got its big break when it was first aired on a radio program hosted by Eddie Cantor (born Edward Israel Itzkowitz) in November 1934. My favorite rendition of the song is the live concert recording by Bruce Springsteen and the (very Jewish) E Street Band, recorded at C.W. Post Auditorium in late 1975. I may be partial to that version because I was in attendance at that show.

One of my all-time favorite performances of a Christmas song is the bizarre duet on “Little Drummer Boy” by Bing Crosby and David Bowie, recorded for Crosby’s 1977 Christmas TV special. The story goes that when Bowie was told he and Crosby were going to sing “Little Drummer Boy,” he objected, saying he hated the song. Three songwriters – Larry Grossman, Buz Kohan, and Ian Fraser – scrambled to come up with a counterpoint number, “Peace on Earth,” that Bowie would sing simultaneously with Crosby’s “Drummer Boy.” The results were both surreal and brilliant — and I’m pleased I was able to find a way to work this one into this article.

And if you want to go all out, you can always listen to some of the Christmas albums made by Jewish artists, including Neil Diamond, Kenny G (two), Barry Manilow (three), Bob Dylan, Michael Bolton, Neil Sedaka, and Broadway star Idina Menzel (born Idina Kim Mentzel, to Helene, a therapist, and Stuart Mentzel, a pajama salesman, in Syosset, Long Island).

To make your Christmas listening easier and pain-free, I’ve put together a Jewish-Christmas playlist on Spotify that you can access here. All the songs on the playlist were either written by Jews or performed by Jews or have some Jewish connection. I threw in a few surprises, too.

By Seth Rogovoy 

https://forward.com/culture/music/389571/look-no-further-your-ultimate-jewish-christmas-spotify-playlist-is-here/

Fuerza De un Manantial – Saul Suli (Kadima)

826 381 admin

Después de meses de trabajo para esta hermosa producción por fin queda lista.

¿Alguna vez has interactuado con ángeles?

¡Bueno esta vez me tocó conocerlos de cerca!

Yo venía con la mentalidad de dar fortaleza a los niños, pero al final, el que salió fortalecido fui yo. Los niños nos dan la fuerza y provocan el cambio; nosotros tenemos que aprender de ellos y de sus papás quienes juntos avanzan en su proceso de rehabilitación.

Gracias KADIMA A.C por darme la oportunidad de poder aportar un granito de mi tiempo a esta Hermosa institución y convivir con estos ángeles.

“Nuestras mentes son tan diferentes como nuestros rostros: todos viajamos hacia el mismo destino – La felicidad; pero son muy pocos los que toman el mismo camino”.

Saul Suli

***

PRODUCCION: SSuliMusicLife
Facebook & Facebook Fans Page : saul suli
CANCION : Fuerza De un Manantial
LETRA Y GUION : Rajel CH sacal
COMPOSITOR : Eliasaf Sacal
GRABACION Y MASTERIZACION : Studio 46 by Emilio Betech

Leshono Toyvo, desde Ucrania para todos

690 460 admin

ווי אַ קינד אין פֿילאַדעלפֿיע אין דער אָרטיקער ייִדישער פֿאָלקסשול האָב איך זיך אויסגעלערנט אַ ריי לידער אויף ענגליש, ייִדיש און העברעיִש און אַפֿילו אַ פּאָר אויף דזשודעזמאָ וועגן די ייִדישע יום־טובֿים, (די פֿאָלקסשול האָט צו יענער צײַט, ליידער, ניט מער געלערנט קיין ייִדיש). אויף וויפֿל איך קען זיך דערמאָנען, איז דאָס איינציקע ייִדישע ראָש־השנה ליד וואָס מיר האָבן געזונגען געווען „לשנה טובֿה — אַ גוט יאָר‟.

נאָך דעם וואָס איך האָב זיך אויסגעלערנט ייִדיש איז מיר געווען אַ חידוש, וואָס דאָס ליד איז ניט ברייט באַקאַנט. ווי אַ קינד האָב איך געמיינט, אַז ס׳איז אַן אַלט פֿאָלקסליד. ווי עס ווײַזט זיך אויס, איז דאָס ליד ניט אַזוי אַלט. ס׳איז פֿון די 1940ער אָדער 1950ער יאָרן און געשאַפֿן האָט עס חנה מלאָטעק ז׳׳ל, וואָס האָט דעמאָלט געאַרבעט ווי אַ געזאַנג־לערערין אין אַ ריי ייִדישע פֿאָלקסשולן. זי האָט אַדאַפּטירט די ווערטער פֿון שמואל צעסלערס אַ ליד. אָט דערקלערט זי אין אַן אינטערוויו מיט האַנקוס נעצקי ווי אַזוי זי האָט געשאַפֿן דאָס ליד:

מיט צוויי יאָר צוריק האָט זיך באַוויזן אויף „יוטוב‟ אַ פּרעכטיקע רעקאָרדירונג פֿונעם ליד, אויפֿגעפֿירט פֿון אַ קינדער־כאָר בײַם „אַרבעטער־רינג‟ אין 1974. ליידער קען איך איצט אין ערגעץ ניט געפֿינען די רעקאָרדירונג, אַחוץ אויף אַ פּלאַטע מיטן נאָמען „גוט יום־טובֿ קינדער‟, וואָס מע האָט קיינמאָל ניט אַרויסגעלאָזט ווי אַ קאָמפּאַקטל אָדער אַפֿילו אַ קאַסעט.

איך האָב אָבער יאָ געפֿונען דעם פֿילם ווידעאָ, אין וועלכן דער מינסקער ייִדישער כאָר שטעלט פֿאָר דאָס ליד. אונטן, נאָך 2:23 מינוט, קען מען זען ווי דער ראַבינער אַבֿרהם מלאָטעק און זײַן פֿרוי יעל קאָרנפֿעלד זינגען דאָס ליד. אַבֿרהם איז, אַוודאַי, חנה מלאָטעקס אַן אייניקל.

Read more: http://yiddish.forward.com/articles/206131/video-the-yiddish-song-leshone-toyve-a-gut-yor/#ixzz4tEpKazcy

Mayn Yiddishe Mame con la Budapest Gypsy Symphony Orchestra

605 414 admin

וען דער גרויסער אונגערישער־ציגײַנער דיריגענט און פֿידלער שאַנדאָר יאַרוקאַ איז געשטאָרבן אין 1985, איז די גאַנצע ציגײַנערישע מוזיק־וועלט געקומען צו זײַן לוויה. אַלע האָבן מיטגעבראַכט זייערע אינסטרומענטן, כּדי זיך צו געזעגענען מיט זייער גײַסטיקן פֿירער. פֿון דעם דאָזיקן אימפּראָוויזירטן קאָנצערט בײַם פֿרישן קבֿר אין אַ קאַלטן, רעגנדיקן טאָג איז געבוירן געוואָרן דער „בודאַפּעשטער ציגײַנערישער אָרקעסטער‟.

דער אָרקעסטער איז ספּעציעל באַקאַנט פֿאַר זײַנע לעבעדיקע פֿאָרשטעלונגען פֿון פּאָפּולערע קלאַסיקער — בראַמס, סאַראַסאַטע, ליסט, שטראַוס און אַנדערע קאָמפּאָזיטאָרן. אָבער אין דעם דאָזיקן אויסצוג פֿון אַ קאָנצערט אין 2008, אונטער דער דיריגירונג פֿונעם „ערשטן פֿידלער‟ שאַנדאָר בופֿו ריגו, שפּילט דער אָרקעסטער אַן אינסטרומענטאַלן נוסח פֿונעם ליד „אַ ייִדישע מאַמע‟, ווי אויך פֿונעם העברעיִשן „הבֿאנו שלום עליכם‟.

Source: http://blogs.yiddish.forward.com/oyneg-shabes/205523?utm_source=Sailthru&utm_medium=email&utm_campaign=New%20Campaign&utm_term=Oyneg%20Shabes#ixzz4pNCjlPC2

In myne shtetl de Moishe Oysher

630 375 admin

די וואָך ברענגען מיר אײַך דאָס ליד „אין מײַן שטעטל‟, אויך באַקאַנט ווי „בײַ דעם שטעטל‟, געזונגען פֿון לאָרין סקלאַמבערג אויפֿן קינדער־קאָמפּאַקטל „די גרינע קאַטשקע‟, אַרויסגעגעבן אין 1997 פֿון דער אָרגאַניזאַציע Living Traditions. דאָס ליד האָט אָנגעשריבן דער בעסאַראַבער שרײַבער זלמן ראָזענטאַל (1892 — 1959), וועלכער האָט אָפֿט צוגעגעבן פֿאָלקס־מעלאָדיעס צו זײַנע קינדער־לידער.

צווישן אַנדערע זינגערס האָט משה אוישער דאָס ליד רעקאָררירט אין די 1950ער יאָרן אין זײַן רומעניש־ייִדישן סטיל, וואַס האָט געפּאַסט פֿאַר דער מעלאָדיע. אוישער האָט אין דעם ליד צוגעגעבן דעם נאָמען פֿון זײַן אייגענער טאָכטער, פֿריידעלע, וועלכע איז אויך געוואָרן אַ באַקאַנטע זינגערין.

אין מײַן שטעטל

אין מײַן שטעטל שטייט אַ שטיבל
מיט אַ גרינעם דאַך,
און אַרום דעם שטיבל וואַקסן
ביימעלעך אַ סך.
און מײַן טאַטע מיט מײַן מאַמע,
פֿריידעלע מיט מיר,
שוין אַ לאַנגע צײַט מיר וווינען
דאָרטן אַלע פֿיר.

פֿאָרט מײַן טאַטע אויף ירידן
אַלע יאָרן זײַנע,
ברענגט דער טאַטע אונדז מתּנות,
שיינע זאַכן פֿײַנע.
ברענגט אַ לאָשיקל וואָס הירזשעט,
מיטן נאָמען מוציק,
און אַ הינטעלע וואָס האַווקעט,
מיטן נאָמען צוציק.

ברענגט אַ קאַטשקעלע וואָס געגעט,
קלאָר און ווײַס ווי שניי.
און אַ הון וואָס קוואָקעט, קוואָקעט,
ביז זי לייגט אַן איי.
און מײַן מאַמע נעמט די אייער,
אוי איז דאָס אַ מופֿת!
זעצט אַרויף די הון אויף זיי,
האָט זי קליינע עופֿות.

ברענגט אַ צאַפּ אַ שוואַרץ און חושך,
שאָקלט מיטן בערדל.
שפּאַנט מען אײַן דעם צאַפּ אין וועגל,
ווערט פֿון אים אַ פֿערדל.
און מײַן טאַטע מיט מײַן מאַמע,
פֿריידעלע מיט מיר,
שוין אַ לאַנגע צײַט מיר לעבן
גליקלעך, אַלע פֿיר!

Read more: http://blogs.yiddish.forward.com/oyneg-shabes/205525?utm_source=Sailthru&utm_medium=email&utm_campaign=New%20Campaign&utm_term=Oyneg%20Shabes#ixzz4pNCBuBZR

También las caricaturas regresan a sus raíces judías (Oy Vey mamele)

649 318 admin

Shlof mayn kind, mayn tsutsik

A Mistake

Oy Vey Mamele

Nervn Nervn

Ikh Ganve in der nakht

A shayle Baym rebn

Di Milkh Ku

„גייען זיי אין די שוואַרצע רייען‟ פֿון שׂרה גאָרבי

631 409 admin

אויף „יו־טוב‟ קען מען זען אַ סך פֿילמען, אין וועלכע געניטע זינגער שטעלן פֿאָר ייִדישע לידער. ס׳איז אָבער דאָ עפּעס אוניקאַל אין דעם ווידעאָ פֿון שׂרה גאָרבי, אין וועלכן זי זינגט מאַני לייבס „גייען זיי אין די שוואַרצע רייען‟, באַגלייט פֿון אַ פּויק, וואָס זײַנע ריטמישע קלעפּ שפּיגלען גוט אָפּ דעם אומעט פֿונעם ליד.

דער פֿילם איז אַ טייל פֿון אַ קאָנצערט פֿון חורבן־לידער, וואָס גאָרבי האָט געהאַלטן אין פּאַריז אין 1966. לייב האָט לכתּחילה אָנגעשריבן דאָס ליד וועגן די ייִדישע פּליטים פֿון פּאָגראָמען בעת דער ערשטער וועלט־מלחה אָבער ס׳איז שפּעטער אַדאַפּטירט געוואָרן ווי אַ חורבן־ליד.

אויך זייער רירנדיק איז גאָרביס אומפֿאַרגעסלעכער נוסח פֿון מאַרק שוויידס „מודה אַני‟ אינעם זעלביקן קאָנצערט, אין וועלכן זי ווערט באַגלייט פֿון דרײַ „קרישטאָל־אָרגלען‟ — אינסטרומענטן, וואָס פּאַסן זיך פּערפֿעקט צו צו איר קול. די מוזיק צו ביידע לידער האָט געשאַפֿן מיכל געלבאַרט.

שׂרה גאָרבי (פֿון דער היים גאָרבאַך) איז געבוירן געוואָרן אין קעשענעוו, בעסעראַביע אין 1900. זי האָט זיך געלערנט אין אַ מוזיק־קאָנסערוואַטאָריע אין יאַס צו 17 יאָר, און האָט זיך דערנאָך באַזעצט אין פּאַריז מיט איר מאַן. אין 1940 איז זיי געלונגען צו אַנטלאָפֿן קיין האַיִטי און דאָס פּאָרל האָט זיך דערנאָך באַזעצט אין ניו־יאָרק, וווּ זי איז געוואָרן אַ פּאָפּולערע זינגערין אויף ייִדיש, רומעניש און רוסיש. אין 1948 האָט זי געמאַכט אַ קאָנצערט־טור אויף ייִדיש איבער די „די־פּי״־לאַגערן פֿון אייראָפּע.

אין פּאַריז האָט זי אַרויסגעלאָזט אַלבאָמען אויף ייִדיש, פֿראַנצויזיש און רוסיש. נאָך דעם, וואָס זי האָט באַזוכט ישׂראל, האָט זי צוגעגעבן צו איר רעפּערטואַר אַ ריי לידער אויף העברעיִש און דזשודעזמאָ. אין 1960 האָט זי אָנגעהויבן אַ צוויי־יאָריקן טור איבער דרום־אַמעריקע און האָט בעת אַ וויזיט אין בוענאָס־אײַרעס פֿאַרענדיקט דרײַ אַלבאָמען אויף רוסיש, ייִדיש און ציגײַנעריש. זי איז געשטאָרבן אין 1980 אין פּאַריז.

Read more: http://blogs.yiddish.forward.com/oyneg-shabes/204711?utm_source=Sailthru&utm_medium=email&utm_campaign=New%20Campaign&utm_term=Oyneg%20Shabes#ixzz4l9OA1yDi

לידער פֿונעם איין־און־איינציקן פּאָעט מרדכי געבירטיג

900 571 admin

די טעג פֿאַלט אויס דער 75סטער יאָרצײַט פֿונעם גרויסן ייִדישן פּאָעט מרדכי געבירטיג ז׳׳ל, וועלכער איז דעם 4טן יוני 1942 אומגעקומען אין דער קראָקאָווער געטאָ.

אַ לעגענדאַרע פּערזענלעכקייט אין דער וועלט פֿון ייִדישער מוזיק בעת זײַן לעבן, איז ער אין דער זעלביקער צײַט געווען אַ פּשוטער סטאָליער, וואָס האָט אין זײַן פֿרײַער צײַט געשריבן לידער וועגן די אָרעמע ייִדן פֿון קראָקע, וווּ ער האָט געוווינט זײַן גאַנץ לעבן.

ס׳איז שווער אויף איין פֿוס איבערצוגעבן די וויכטיקייט און השפּעה פֿון געבירטיגס לידער. אויף דעם וואָלט מען געדאַרפֿט אַ גאַנצן אַרטיקל, צי אַ דאָקומענטאַר־פֿילם. ס׳איז כּדאַי פּשוט צו דערמאָנען, אַז פֿון אַרום 100 לידער זײַנע וואָס זענען אונדז פֿאַרבליבן, הערט מען אָפֿט כאָטש אַ טוץ פֿון זיי און זיי בלײַבן צווישן די סאַמע באַקאַנטסטע ייִדישע לידער איבער דער גאָרער וועלט.

געבירטיג, אַזוי ווי מאַרק וואַרשאַווקסי פֿאַר אים, האָט געשריבן וועגן אַ ריי טעמעס, פֿון אַקטועלע פּאָליטישע (אַרבעטלאָזיקייט, אַנטיסעמיטיזם, דעם חורבן), ביז ייִדישע (לידער וועגן שבת, חדר־ייִנגלעך און ייִדישע מאַמעס), ווי אויך מער אוניווערסאַלע (די פֿריידן און לײדן פֿונעם עלטער ווערן, אַ בענקשאַפֿט נאָך פֿאַרלוירענע חבֿרים, און ליבעסלידער). זײַנע לידער האָבן פֿאַרקערפּערט אַ מאָדערנעם צוגאַנג צו דער ייִדישער קולטור; זיי דריקן אויס אַ באַהאַוונטקייט אין דער ייִדישער טראַדיציע אָבער זענען אויך פֿעסט אײַנגעוואָרצלט אין דער מאָדערנער וועלט. די ברייטע גאַמע פֿון זײַנע טעמעס, צוזאַמען מיט דער וואַרעמקייט, מיט וועלכער ער האָט באַשריבן די ייִדישע מאַסן האָט אים געמאַכט אַן אַוניקאַלע פֿיגור אין דער ייִדישער מוזיק.

ס׳רובֿ פֿון געבירטיגס באַקאַנטסטע לידער האָט מען אַרויסגעגעבן ווי אַ בוך נאָך אין די 1930ער יאָרן. געוויסע, אָבער, בפֿרט די וואָס ער האָט אָנגעשריבן שוין אין דער קראָקאָווער געטאָ, זענען באַקאַנט געוואָרן ערשט נאָך דער מלחמה, ווען מע האָט געבראַכט זײַנע מאַנוסקריפּטן קיין אַמעריקע, וווּ זיי געפֿינען זיך הײַנט אינעם „ייִוואָ‟־אינסטיטוט אין ניו־יאָרק. זינט די 1950ער יאָרן האָט מען אַרויסגעלאָזט איבער פֿופֿציק אַלבאָמען, אין וועלכן מע זינגט בלויז זײַנע לידער. אַחוץ דעם האָבן כּמעט אַלע באַקאַנטע ייִדישע זינגער אַרײַנגענומען כאָטש אַ פּאָר פֿון זײַנע לידער אין זייער רעפּערטואַר. אָט זענען נײַן פֿון מײַנע באַליבטסטע רעקאָרדירונגען און ווידעאָס פֿון געבירטיגס לידער.

1. דניאל קאַהן: „אַרבעטלאָזער מאַרש‟:

(אויבן) אַן אַקטיווער בונדיסט, האָט געבירטיג אָפֿט באַשריבן די סאָציאַלע פּראָבלעמען פֿון זײַן צײַט, אַרײַנגערעכנט די אַרבעטלאָזיקייט, וואָס האָט געהערשט אין די 1930ער יאָרן. אין זייער אַ שטאַרקן נוסח פֿון זײַן „אַרבעטלאָזער מאַרש‟ שטעלט דניאל קאַהן און זײַן קאַפּעליע פֿאָר „דער באַפֿאַרבטער פֿויגל‟ — געבירטיגס ליד אויף ייִדיש און ענגליש אין אַ מאָדערנעם סטיל, מיט שטאַרקע השפּעות פֿון בערטאָלד ברעכט.

2. לעאָ פֿולד: „משהלע‟.

דער „קעניג פֿונעם ייִדישן ליד‟, ווי מע האָט גערופֿן דעם זינגער, האָט ליב געהאַט צו עקספּערימענטירן מיט פֿאַרשידענע מוזיקאַלישע סטילן. אין דעם פֿאַל באַגלייט אים אַן אַראַבישע קאַפּעליע. ניט געקוקט אויף דעם, איז זײַן נוסח פֿון געבירטיגס „משהלע‟ זייער אַ טראַדיציאָנעלע.

3. עמי פֿלאַמער און משה לייזער: „דרײַ טעכטערלעך‟.

זייער אַ שיינער קלעזמער־נוסח פֿון געבירטיגס באַליבטן ליד פֿון פֿראַנקרײַך.

4. בענטע קאַהאַן: „עס ברענט‟.

מחוץ דער ייִדיש־רעדנדיקער וועלט איז „עס ברענט‟ זיכער געבירטיגס באַקאַנטסט ליד. כאָטש ער האָט עס אָנגעשריבן אין 1936 וועגן אַ פּאָגראָם, איז עס געוואָרן איינס פֿון די פּאָפּולערסטע לידער אין די געטאָס און לאַגערן בשעתן חורבן און מע זינגט עס עד־היום אויף חורבן־חזכּרות איבער דער גאָרער וועלט. בענטע קאַהאַנס נוסח פֿונעם ליד איז מײַן באַליבטסטע.

5. מאַנפֿרעד לעם: „אין געטאָ‟.

כאָטש ווייניקער באַקאַנט ווי זײַנע אַנדערע חורבן־לידער איז געבירטיגס „אין געטאָ‟ זייער אַ רירנדיק און וויכטיק ווערק, וואָס איז כּדאַי צו הערן. מאַנפֿרעד לעם, אַ דײַטשישער זינגער, אַרבעט שוין איבער 20 יאָר, פֿירנדיק טורן פֿאַר דײַטשישע קינדער אין קראָקע, כּדי זיי זאָלן זיך באַקענען מיט מרדכי געבירטיגס ווערק.

6. אַלפֿרעד שרײַער: „דאָס גאָלדענע לאַנד‟.

מע הערט הײַנט זעלטן, צום באַדויערן, דעם פּשוטן פֿאָלקסטיל פֿון די אַמאָליקע מיזרח־אייראָפּעיִשע ייִדישע זינגער. אָט זינגט אַלפֿרעד שרײַער, אַ תּושבֿ פֿון לוויוו, געבירטיגס ליד „דאָס גאָלדענע לאַנד‟ אין זיין שיינעם פּשוטן סטיל.

7. ריזע איגעלפֿעלד: „אַבֿרהמל דער מאַרוויכער‟.

אויף אַן ענלעכן אויטענטישן פֿאָלקסישן אופֿן האָט ריזע איגעלפֿעלד פֿאָרגעשטעלט געבירטיגס „אַבֿרהמל דער מאַרוויכער‟ אויף אַן אָוונט בײַם „לאָס־אַנדזשעלעסער קולטור־קלוב‟ אין 1998 געווידמעט געבירטיגס קולטור־ירושה.

8. מרדכי־צבֿי ראָסל: „קינדער־יאָרן‟

געוויינטלעך האַלט איך אַז דאָס זינגען ייִדישע לידער אין אַ קלאַסישן סטיל קלינגט איבערגעטריבן, בפֿרט מיט אַזעלכע פֿאָלקסטימלעכע לידער ווי געבירטיגס „קינדער־יאָרן‟. מרדכי־צבֿי ראָסל איז אָבער אַזאַ טאַלאַנטירטער זינגער, אַז דאָס ליד ווערט בײַ אים פֿאַרוואַנדלט אין אַן איבערלעבונג, וואָס איז כּדאַי ניט צו פֿאַרפֿעלן. מיט זײַן באַסאָוון קול ווערט מען אַריבערגעפֿירט אין די „קינדער־יאָרן‟ פֿון קינדער פֿון אַ פֿאַרגאַנגענער וועלט.

9. טעאָדאָר ביקעל ז׳׳ל און טאַמאַראַ בראָקס ז׳׳ל: „הוליעט, הוליעט קינדערלעך‟.

איינס פֿון געבירטיגס אוניווערסאַלע לידער, „הוליעט, הוליעט קינדערלעך‟ ווערט דאָ געבראַכט פֿאַר אַ גרעסערן עולם אין טעאָדאָר ביקעלס פּרעכטיקן צוויי־שפּראַכיקן נוסח פֿונעם ליד.

Read more: http://blogs.yiddish.forward.com/oyneg-shabes/204464?utm_source=Sailthru&utm_medium=email&utm_campaign=New%20Campaign&utm_term=Oyneg%20Shabes#ixzz4kZI3ni91

Malpes Mit Tzeklapte Kep (Monkeys and head injuries), song based on “Five Little Monkeys Jumping On The Bed”

787 442 admin

A beautiful children’s song performed in Yiddish by Bobe Adina.

Monkeys and head injuries – Based on the famed  rhythmic poem ‘ 5 little monkey’s jumping on the bed… ‘, it makes for an arithmetical lesson as each falls from the bed and hurts their head. Mom wants to have them all in bed so she can go to rest as well.

Malpes Mit Tzeklapte Kep

Finf kleyne malpalakh bodn zikh – a vane
Vern reyn un tuen on – a sheininke
pizhame
Putzn oys di tzeindlakh – farkamen zikh
oykh sheyn
Leygn zikh in betl, darfn shlofn geyn.

Ober:
Finf kleyne malpalakh shpringen oyfn bet
Shpringen (2) – oy, s’iz zeyer shpet!
Shpringen vayter, shpringen un eyns falt
arop
Git a kuk do ale – er tzeklapt zayn kop!
zi tzeklapt ir kop!

Di mame klingt dem dokter – un der dokter
zogt:
“Men tor nit shpringen – men tzeklapt di
kop!”

4 kleyne malpalakh…
3 kleyne malpalakh…
2 kleyne malpalakh…

Ein kleyne malpale shpringt nokh oyf ir
bet
Shpringt (3)… oy… s’iz zeyer shpet!
Shpringt zi vayter, shpringt zi, un zi falt
arop.

Itzt ale malpes mit tzeklapte kep
Lign – darfn shlofn – un di mame bet:
“Kinder, shloft, zayt ruik – kh’vil fun dem
avek
Kh’darf zikh oykh glaykh leygn – kh’vil
arayn in bet.
A gute nakht!”
Sh…

Translated and modified to Yiddish by Adina Cimet. This CD is not for sale.